Babam bir gün mal nobatından qayıdanda gödəkçəsinin cibindən bir balaca dovşan çıxarıb mənə verdi.
Onu kolun dibindən tutub gətirmişdi. Bu balaca məxluqun qəribə görünüşü mənə xüsusi zövq verirdi. Dovşan balasının pişikdən fərqli olaraq çömçəyə oxşar uzun qulaqları həyacanlı olduğundan dikəlmişdi, uzun bığlı qonur üzündən məsumluq yağırdı.
Dovşan saxlamaq üçün dayım təcili qəfəs düzəltdi. Qəfəs geniş və yumşaq olsa da, dovşan balası qəmgin idi. Mən düşünürdüm ki, o, acdır, bu körpə varlığa nə qədər kök, kələm qırıntıları versəm də, bir küncə sıxılıb dayanırdı.
Böyüklərdən biri mənə başa saldı ki, balaca dovşanlar xeyli müddət ana südü içirlər, tərəvəzi böyüyəndə yeyirlər. İnək, yaxud, daha yaxşı olar ki, yağlı olduğu üçün, keçi südü tapmaq lazımdır,
Keçi saxlayan bir qoca nənə tanıyırdım. Nənəmin razılığı ilə getdim onlara. Qarı nənə məni dinlədi, keçilərindən birini dovşan üçün sağdı. Hələ də buğlanan isti südü evə gətirdim, dovşan balasını yemləmək üçün kasaya süzüb qoydum qabağına. Xeyri olmadı, dovşan balası yaxın durmadı. Nənəm fikirləşib çıxış yolu tapdı:
— Bala, sənin balaca dovşanın südü yalnız əmə bilər. Gəl, əmzik düzəldim.
Dovşanı axır yedirtdik. Əmzik geyindirilmiş südlə dolu şüşəni bir anda boşaltdı.
Dovşan kiçik olsa da, qorxaq deyildi. O, ucadan xorultulu səs verir, məni qorxudurdu. Mən onu əlimə götürəndə caynaqları ilə əlimi cırmaqlamağa çalışırdı.
Nə qədər çalışsam da ki, onu tumarlayım, qucağıma alım, mənə yaxınlıq vermirdi.
Axır, deyəsən mənim etdiyim cəhdlər dovşanı tam yordu. O qəfəsin bir küncünə sıxılaraq qalmışdı. Nə qədər çalışsam da, yerindən tərpənmirdi. Yalnız, balaca qəmli gözlərini tez-tez açıb yumurdu.
Dovşanın bu məsumluğu mənim uşaq qəlbimə bir nisgil gətirir, kefimi pozurdu. Bəzən ağlamaqdan özümü zorla saxlayırdım. Nəhayət, babam dedi ki, o çöldə yaşayan heyvan olduğu üçün bu həyat onun xoşuna gəlmir. Ona qəfəsdə qulluq etməkdənsə, azadlıq vermək daha yaxşıdır. Sən elə bilmə ki, dovşanlar qorxaq olurlar, onlar düşmənlərindən qorunmaq üçün çox cəld və mübarizdirlər. Adətən, onlar arxa ayaqları ilə düşmənə zərbə endirib özlərini xilas etməyə çalışırlar.
Nənəmin və babamın təkidi ilə mən dovşanı qəfəsdən çıxarıb bağımıza gətirdim. Bir müddət özünün həssas qulaqlarını şəklədikdən sonra sanki uçurmuş kimi, arxa ayaqlarını yerə dayaq verib, qabaq ayaqlarını qatlayıb bir neçə sıçrayışla məndən aralandı. 20-30 metr qaçıb dayandı, çevrilib mənə baxdı. Sanki yoxlayırdı dalınca gəlirəm, ya yox. Bəlkə də mənimlə vidalaşırdı.
-Get, — pıçıldadım, — mənim dovşanım, get, ananı axtar, tap!
Bir an dayanıb çevrildi, üz tutdu meşəyə tərəf. Axır, balaca dovşanım gözdən itdi…
Uzun illər boş qalan qəfəsi hər görəndə dovşanı xatırlayırdım. Sonralar başa düşdüm: azadlıq necə şirin şey imiş…
