Xalqı tanımaq üçün mütləq onun milli arxetipləriylə tanış olmalısan. Məsələn, mən bu yaxnlarda Dəli Domrul arxetipimizlə yaxından tanış oldum, XXI əsrdə.
Demək, rayona gedəndə Salyan postunda yol polisi bizi saxladı. Sürücüyə yaxınlaşıb çox səmimi bir üz ifadəsiylə dedi: «Kişi kimi düzünü de, nə içmisən? Nə özünü yor, nə də məni. Bir şey içdiyini söylə, cəriməni yazım, dostcasına ayrılaq».
Bu sözlər o qədər səmimi, o qədər təsirli deyilmişdi ki, sürücümüz özünü itirdi, hətta hiss etdim ki, yola çıxanda, heç olmasa, bir bakal pivə içmədiyinə peşman oldu. Qayıtdı ki, rəis, vallah, heç nə içməmişəm, bilsəydim üz-üzə gələcəyik, yolüstü nəsə alıb içərdim. Bu dəfə üzrlü say, söz verirəm, geri qayıdanda lül-qəmbər olacağam.
Hər ikisi kor-peşman bir-birilərinə baxdılar və bir-birilərinə xəyanət etmiş aşiq-məşuq kimi səssizcə ayrıldılar. Yolda hiss etdim ki, sürücümüz vicdan əzabı çəkir. Hətta bizi günahlandırdı ki, bəs mənim yadıma düşməyib, siz niyə demədiniz ki, yola çıxırsan, pivədən zaddan iç? Kişinin yanında biabır oldum.
Dedim, üzmə özünü, yol radarlarla doludur, bas qaza, ödə cəriməni, qurtul bu iztirabdan. Dedi, sən ömründə sükan arxasında oturmamısan. O ki cəriməni yol polisi özü yazır ha, sən o anda onun necə xoşbəxt olduğunu görməmisən. Mən indi heç nə içməməklə bir insanı xoşbəxt olmaqdan məhrum etdim. Mənə əzab verən də budur: insanlığa qarşı laqeydliyim!
Dedim, onda başqa əlacımız yoxdur. Qayıdan baş düt deyincə vurarsan! Vurdu da, hətta yoldan bir şüşə araq da aldı ki, postu keçəndə əlində içdiyinə dair tutarlı sübut olsun. Ancaq sevdalar küsəyən olur.
Postu geriyə keçəndə polis heç üzümüzə də baxmadı. Hətta arxasını çevirib rəngli çubuğuyla işarə etdi ki, çıxın gedin, siz o Leyli deyilsiniz. Gördüm adamlığınızı!
Beləcə, Dəli Domrulun yanında üzüqara qaldıq. Arxetipin ahı bizi tutmasa yaxşıdır!
